Բաժանորդագրությամբ9-րդ դասարան · Թեմա 1. Քիմիան և շրջակա միջավայրը · 45 րոպե
Օդի հիմնական աղտոտիչները
- Դասի նպատակներ
- **Գիտելիք:** Տարբերակել օդի բնական և մարդածին (մարդու գործունեությամբ պայմանավորված) աղտոտման աղբյուրներն ու հիմնական տեսակները: Իմանալ օդի հիմնական քիմիական աղտոտիչների բանաձևերն ու անվանումները՝ ազոտի օքսիդներ (NO, NO2), ծծմբի(IV) օքսիդ (SO2), ածխածնի(II) օքսիդ (CO), փոշի և ծուխ: Հասկանալ շմոլ գազի (CO) առաջացման պատճառը (թերայրում) և տարբերակել այն լրիվ այրման արգասիք հանդիսացող ջերմոցային գազից՝ ածխածնի(IV) օքսիդից (CO2): Նկարագրել սմոգի և թթվային անձրևների առաջացման քիմիական և ֆիզիկական մեխանիզմները, ինչպես նաև ռեակցիաների հավասարումները: **Հմտություն:** Վերլուծել և բացատրել օդի հիմնական աղտոտիչների վնասակար ազդեցությունը մարդու առողջության (բրոնխիտ, ասթմա, սրտանոթային խնդիրներ), բնության (անտառներ, մշակաբույսեր, հողի էրոզիա) և պատմամշակութային կոթողների վրա: Գրել ազոտի երկօքսիդի և անձրևաջրի փոխազդեցության քիմիական ռեակցիաների հավասարումները, որոնք հանգեցնում են թթվային անձրևների առաջացմանը: Լուծել քանակաչափական հաշվարկային խնդիրներ՝ կապված վառելիքի այրման արդյունքում արտանետվող գազերի ծավալների և թթվային անձրևներում թթուների զանգվածային բաժնի որոշման հետ: **Դիրքորոշում / Արժեքային համակարգ:** Արժևորել մթնոլորտի մաքրության պահպանման կարևորությունը կյանքի գոյության և կայուն զարգացման տեսանկյունից: Գնահատել գիտական հայտնագործությունների և տերմինների (Ռոբերտ Անգուս Սմիթ) դերը բնապահպանական գիտակցության բարձրացման գործում: Դրսևորել քաղաքացիական բարձր պատասխանատվություն, էկոլոգիական մտածողություն և պատրաստակամություն՝ սեփական ուժերի չափով նպաստելու շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը:
- Միջառարկայական կապեր
- Ֆիզիկա՝ Գազերի դիֆուզիա, խտություն, մառախուղի և սմոգի ձևավորում, ջերմային երևույթներ և լույսի թափանցելիություն: Աշխարհագրություն և Էկոլոգիա՝ Կլիմայի փոփոխություն, ջերմոցային էֆեկտ, հրաբխային ակտիվություն, անտառային հրդեհներ, հողի էրոզիա և թթվայնության աճ: Պատմություն և Հասարակագիտություն՝ Արդյունաբերական հեղափոխության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, Լոնդոնի պատմական աղետները: Կենսաբանություն՝ Շնչառական հիվանդություններ (ասթմա, բրոնխիտ), շմոլ գազի թունավոր ազդեցությունը հեմոգլոբինի վրա, թթվային անձրևների ազդեցությունը բուսականության վրա:
- Խաչվող հասկացություններ
- Պատճառ և հետևանք՝ Վառելիքի թերայրումը պատճառ է, իսկ թունավոր շմոլ գազի (CO) առաջացումը՝ հետևանք: Թթվային օքսիդների արտանետումը ջրային գոլորշիների հետ փոխազդելիս հանգեցնում է թթվային անձրևների ձևավորման: Կայունություն և փոփոխություն՝ Մարդու անխնա տնտեսական գործունեությունը խախտում է մթնոլորտի դարավոր բնական գազային կայունությունը՝ հանգեցնելով գլոբալ էկոլոգիական փոփոխությունների:
- Առարկայական վերջնարդյունքներ
- **ԴԱՍԻ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ (ըստ ՀՊՉ-ի):** Դասի ավարտին աշակերտը կկարողանա՝ Ք9.ՆՄԲ.ՄՆ.4 Թվարկել օդի հիմնական աղտոտիչները, ինչպիսիք են ածխածնի(II) օքսիդը, ծծմբի(IV) օքսիդը, ազոտի օքսիդները, փոշին և ծուխը։ Ք9.ՆՄԲ.ՄՆ.5 Ներկայացնել օդի հիմնական աղտոտիչների ծագման աղբյուրները (բնական և մարդածին)` կապված տրանսպորտի, արդյունաբերության, վառելիքի թերայրման և բնական երևույթների հետ։ Ք9.ՆՄԲ.ՄՆ.6 Նկարագրել օդի հիմնական աղտոտիչների վնասակար ազդեցությունը մարդու առողջության (սմոգ) և շինությունների ու պատմամշակութային հուշարձանների վրա (թթվային անձրևներ), քննարկել դրանց գլոբալ մտահոգության պատճառները։ Ք9.ՆՄԲ.ՄՆ.13 Կիրառել ստացված տեսական գիտելիքները և մաթեմատիկական հաշվարկների մեթոդները վառելիքի այրման ու արտանետվող գազերի վերաբերյալ խնդիրների լուծման համար։
Մանկավարժական մեթոդ՝ «Մտքերի տարափ և Բնապահպանական կանխատեսում» Նկարագրություն՝ Ուսուցիչը դասը սկսում է արագ բանավոր հարցադրումներով՝ պարզելու աշակերտների պատկերացումները մաքուր և աղտոտված օդի տարբերո
Մուտք գործեք՝ ամբողջական դասապլանը տեսնելու համար
Ստեղծեք հաշիվ կամ մուտք գործեք՝ շարունակելու համար։