Բաժանորդագրությամբ9-րդ դասարան · Թեմա 1. Քիմիան և շրջակա միջավայրը · 45 րոպե
Ջրի կոշտությունը և դրա վերացման եղանակները։
- Դասի նպատակներ
- **Գիտելիք:** Սահմանել «կոշտ ջուր», «փափուկ ջուր» հասկացությունները և իմանալ, թե որ իոնների (կալցիումի և մագնեզիումի) առկայությամբ է այն պայմանավորված: Տարբերակել ջրի ժամանակավոր (կարբոնատային), մնայուն (ոչ կարբոնատային) և ընդհանուր կոշտությունները՝ ըստ դրանցում լուծված համապատասխան աղերի: Հասկանալ կոշտ ջրի բացասական ազդեցությունը կենցաղային սարքավորումների, ջեռուցման համակարգերի և մարդու օրգանիզմի վրա: Իմանալ կոշտության վերացման (ջրի փափկեցման) հիմնական ֆիզիկական և քիմիական եղանակները (եռացում, կրաջրի, սոդայի կամ ֆոսֆատի ավելացում): Ճանաչել Հայաստանի խմելու և հանքային ջրերի (Ջերմուկ, Արզնի, Բջնի, Հանքավան) բնութագրական առանձնահատկություններն ու դրանց բուժիչ նշանակությունը: **Հմտություն:** Գրել ջրի կոշտության առաջացման և դրա վերացման քիմիական ռեակցիաների հավասարումները (եռացման, չեզոքացման և նստեցման ռեակցիաները): Լուծել քանակաչափական հաշվարկային խնդիրներ՝ կապված ջրի կոշտության վերացման համար անհրաժեշտ քիմիական նյութերի (սոդայի, կրաջրի) զանգվածի կամ նյութաքանակի որոշման հետ: Համեմատել ջրի ժամանակավոր և մնայուն կոշտությունների վերացման մեթոդները և կատարել հիմնավորված ընտրություն: **Դիրքորոշում / Արժեքային համակարգ:** Գնահատել ջրի փափկեցման տեխնոլոգիաների կարևորությունը կենցաղային սարքերի շահագործման ժամկետի երկարաձգման և էներգախնայողության գործում: Արժևորել Հայաստանի հանքային ջրերի բնական աղբյուրների պահպանությունը և դրանց բուժիչ-առողջարանային նշանակությունը մարդու առողջության համար:
- Միջառարկայական կապեր
- Ֆիզիկա՝ Ջերմահաղորդականություն (դիրտի շերտի ազդեցությունը տաքացնող տարրերի վրա և վառելիքի գերծախսը), իոնների շարժունակություն լուծույթներում: Կենսաբանություն և Անատոմիա՝ Մարսողական համակարգի աշխատանք (պերիստալտիկա), երիկամներում և լեղուղիներում քարերի առաջացման մեխանիզմը, մաշկի և մազերի խնամք: Աշխարհագրություն և Երկրաբանություն՝ Լեռնային ապարների (կրաքար, տոլոմիտ) քայքայումն ու լուծումը բնական ջրերում, Հայաստանի հանքային աղբյուրների աշխարհագրական բաշխվածությունը:
- Խաչվող հասկացություններ
- Օրինաչափություններ՝ Բնության մեջ ջրի շրջապտույտի շնորհիվ ապարների լուծման և ջրի կոշտացման օրինաչափ ընթացքը: Պատճառ և հետևանք՝ Կալցիումի և մագնեզիումի իոնների բարձր պարունակությունը (պատճառ) հանգեցնում է դիրտի առաջացման, օճառի վատ փրփրման և սարքերի փչացման (հետևանք): Կառուցվածք և գործառույթ՝ Հանքային ջրերում լուծված իոնների կառուցվածքային բաղադրությունը որոշում է դրանց կիրառական և բուժիչ գործառույթները մարդու օրգանիզմում:
- Առարկայական վերջնարդյունքներ
- Դասի ավարտին աշակերտը կկարողանա՝ **ԴԱՍԻ ՎԵՐՋՆԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ (ըստ ՀՊՉ-ի):** Ք9.ՆՄԲ.ՄՆ.20 Բացատրել ջրի կոշտության (ժամանակավոր և մնայուն) պատճառները, դրա վնասակար ազդեցությունը կենցաղում, տեխնիկայում ու մարդու առողջության վրա, և առաջարկել կոշտության վերացման արդյունավետ եղանակներ: Ք9.ՆՄԲ.ՄՆ.21 Գրել ժամանակավոր և մնայուն կոշտության վերացման քիմիական ռեակցիաների հավասարումները՝ կիրառելով եռացման և քիմիական նստեցման մեթոդները: Ք9.ՆՄԲ.ՄՆ.13 Կիրառել ջրի կոշտության վերաբերյալ ստացված տեսական գիտելիքները քանակական խնդիրների և վարժությունների ճշգրիտ լուծման համար:
Մանկավարժական մեթոդ՝ «Կատիոն-Անիոնային Բլից» Նկարագրություն՝ Ուսուցիչն անցկացնում է արագ բանավոր կամ գրավոր հարցում՝ ստուգելու աղերի դասակարգման և իոնների վերաբերյալ աշակերտների նախնական գիտելիքները:
Մուտք գործեք՝ ամբողջական դասապլանը տեսնելու համար
Ստեղծեք հաշիվ կամ մուտք գործեք՝ շարունակելու համար։